You have not saved your changes!

Jatropha Project

Ένα πρωτοποριακό σχέδιο στην Ινδία ξεκινά με μερικά περίεργα στοιχεία : εξαντλημένο έδαφος, ένα μέτριο τοπικό φυτό, ειδικοί επιστήμονες και Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ DAIMLER. Ο στόχος του σχεδίου είναι να χρησιμοποιήσουν τον καρπό του θάμνου jatropha για να παράξουν biodiesel και έτσι να μπορέσουν να προσφέρουν στους τοπικούς αγρότες μια καινούρια πηγή εισοδήματος. Μακροπρόθεσμα, η καλλιέργεια των φυτών jatropha θα μπορούσε να βοηθήσει να μετατραπεί η έρημη και άκαρπη γη σε καλλιεργήσιμο έδαφος. Αυτός ο συνδυασμός κινήτρων αποδείχτηκε ακαταμάχητος για την Daimler.

Είναι μια ιδιαίτερα ζεστή μέρα του Σεπτεμβρίου στην Chorvadla, το Taluka, το Shihor, ένα χωριό 1.500 κατοίκων που βρίσκεται 50 χιλιόμετρα από το Bhavnagar, μια παραθαλάσσια πόλη, η οποία χρησιμεύει ως κομητεία στην Ινδική πολιτεία Gujarat. Η επιβίωση των χωρικών εξαρτάται απ’ αυτά που μπορούν να καλλιεργήσουν στα χωράφια τους. Αλλά λόγω του ημίξηρου κλίματος και του άγονου εδάφους αυτής της περιοχής της δυτικής Ινδίας, τα μικρά αυτά χωράφια καλαμποκιού και βαμβακιού και οι μικροί κήποι λαχανικών, που οριοθετούνται από αγκαθωτούς φράκτες, δεν θα μοιάσουν ποτέ στον Κήπο της Εδέμ. Μετά από κάποια χρόνια ξηρασίας, ο μουσώνας αυτού του χρόνου έφερε επιτέλους αρκετή βροχή που κράτησε μέχρι και το φθινόπωρο.
Οι κάτοικοι της Chorvadla ελπίζουν να μπορέσουν να θερίσουν αρκετή τροφή αυτό το χειμώνα για να ταΐσουν τουλάχιστον τις οικογένειές τους. Είναι αγρότες επιβίωσης και σπάνια μένει κάτι για να πουλήσουν.
Στην άλλη πλευρά του λόφου, εκεί όπου κείτεται το χωριό, δύο γυναίκες και ένας άνδρας δουλεύουν σ’ ένα κομμάτι γης, το οποίο μόλις και μετά βίας αξίζει να  καλείται χωράφι. Η κοκκινωπή καφέ γη είναι τόσο σκληρή όσο το τσιμέντο και γεμάτη πέτρες σαν θρυμματισμένο έδαφος, είναι δε καλυμμένη από μια λεπτή στρώση πρασίνου από τα ετήσια χόρτα που φυτρώνουν για λίγες εβδομάδες, μετά τις βροχές του μουσώνα. Από μια πανοραμική θέα του λόφου αποκαλύπτεται ότι το χωράφι είναι μέρος ενός μεγαλύτερου σχεδίου, που θα μπορούσε να δημιουργηθεί από ένα αφηρημένο καλλιτέχνη τοπίων. Οι μεγάλες οπές σχεδόν μισού μέτρου  δημιουργούν την εντύπωση μιας τρισδιάστατης σκακιέρας.
Οι τρεις χωρικοί απ’ την Chorvadla φυτεύουν όλες τους τις ελπίδες σ’ αυτές τις οπές  σε μορφή δενδρυλλίων του Jatropha curcas, ύψους 25cm , ενός θάμνου από την οικογένεια των ευφορβίων φυτών, ο οποίος είναι γνωστός ως το ιατρικό καρύδι.
Σκαλίζουν τη γη, αναμειγνύουν το χώμα με λίγο λίπασμα και το χρησιμοποιούν για να γεμίσουν τις οπές, ρίχνουν μέσα ένα κουβά νερό και ελπίζουν ότι τα νεαρά φυτά θα ευδοκιμήσουν, παρ’ όλο το αφιλόξενο περιβάλλον. Έχουν ήδη φυτέψει χιλιάδες απ’ αυτά τα δενδρύλλια από το καλοκαίρι του 2003 και η φύτευση του jatropha γύρω απ’ την Chorvadla ήδη καλύπτει μια περιοχή 10 εκταρίων.

 

Μπορεί το καύσιμο diesel να «καλλιεργηθεί»;


Το σχέδιο jatropha είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο και οι χωρικοί δεν έχουν πειστεί απόλυτα ότι θα σημειώσει επιτυχία. Αλλά οι ειδικοί στη γεωργία από το Ινστιτούτο Κεντρικής Έρευνας Άλατος και Αλιευτικών χημικών (CSMCRI) στο Bhavnagar πληρώνουν τους χωρικούς για τη δουλειά τους και ο επικεφαλής των χωρικών πιστεύει ότι το σχέδιο αυτό είναι κάτι καλό και έχει νοικιάσει πέντε εκτάρια κοινής γης στους ερευνητές για το σχέδιο.
Επιπλέον η περσινή φύτευση του jatropha πηγαίνει καλά. Τα δενδρύλλια έχουν αρχίσει να επιβιώνουν και να μετατρέπονται σε θάμνους, οι οποίοι γεννούν την πρώτη τους σοδειά από σπορέλαιο. Και αυτή είναι η συγκομιδή που ενδιαφέρει τους γεωργικούς ερευνητές.

Για τους κατοίκους του χωριού Chorvadla, στην πόλη του Gujarat, το σχέδιο jatropha είναι μια αχτίδα ελπίδας. Κάτω απ’ την καθοδήγηση των ειδικών στη γεωργία, δημιούργησαν τις φυτείες jatropha σε πειραματικά μέρη που καλύπτουν έκταση δέκα εκταρίων. Ελπίζουν ότι το έλαιο απ’ τους σπόρους που παράγεται εδώ, θα τους παρέξει κάποια μέρα ένα συμπληρωματικό εισόδημα.
 

Οι κάτοικοι της Chorvadla θέλουν περισσότερο χρόνο για να συνηθίσουν στην ιδέα ότι το καύσιμο diesel μπορεί να «καλλιεργηθεί».

Οι σπόροι jatropha, οι οποίοι έχουν περίπου το μέγεθος ενός φουντουκιού, παράγουν μεγάλες ποσότητες ελαίου. Αυτό δεν είναι καινούριο για τους αγρότες της Chorvadla, γιατί αυτοί οι θάμνοι βλαστάνουν σ’ ολόκληρη την Ινδία, όμως παρ’ όλα αυτά, η παραδοσιακή σοφία απομακρύνει τους κατοίκους από τη χρήση του φυτού ως τροφή, γιατί οι σπόροι, αν και πλούσιοι σε έλαιο και πρωτεΐνη, είναι δηλητηριώδεις.
Ούτε οι σπόροι, ούτε και οποιοδήποτε άλλο τμήμα του φυτού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμα και για τροφή ζώων. Γ’ αυτό οι αγρότες πολλών περιοχών της Ινδίας χρησιμοποιούν τα jatropha σαν φράχτες, για να προστατεύσουν τις σοδειές  απ’ τα ζώα ελευθέρας βοσκής. Ακόμα και οι κατσίκες, που δοκιμάζουν οποιοδήποτε φυτό, αφήνουν τους θάμνους jatropha ανεγγίχτους.
Αλλά οι ειδικοί απ’ το Bhavnagar έχουν εξηγήσει στους χωρικούς ότι σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν το έλαιο απ’ τους θάμνους jatropha στα εργαστήριά τους για να δημιουργήσουν ένα νέο είδος καυσίμου, που ονομάζεται «βιοdiesel». Οι κάτοικοι της Chorvadla θέλουν περισσότερο χρόνο για να συνηθίσουν στην ιδέα ότι το καύσιμο diesel μπορεί να «καλλιεργηθεί», αλλά καταλαβαίνουν κάτι πολύ καλά: Μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα φυτά jatropha σαν πηγή για επιπλέον κέρδος. 

 

Σπάζοντας τον κύκλο της φτώχειας


«Έρημος » είναι η μόνη λέξη που ταιριάζει για τα 43.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα της διαβρωμένης γης και της ερήμου, από αλάτι,  στο Gujarat. Ιδιαίτερα κατά τις μεγάλες περιόδους ξηρασίας, αυτή η περιοχή, που είναι μεγαλύτερη απ’ την Ελβετία, φαίνεται σχεδόν τόσο άγονη όσο η επιφάνεια του φεγγαριού. Όπου κι αν κοιτάξουμε, δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά γυμνές πέτρες και ξερό χορτάρι, τονισμένα εδώ κι εκεί από μερικούς λεπτούς θάμνους. Ούτε καν οι λιτοί αλλά και εφευρετικοί κάτοικοι του Gujarat μπορούν να βρουν κάποια χρήση γι’ αυτή τη γη.
Πριν από κάποιες γενιές, μεγάλα μέρη του Gujarat ήταν ακόμη ελαφρώς καλυμμένα από δάση όμως εξαιτίας δύο σημαντικών παραγόντων επήλθε πλήρης ερήμωση.
Αφ’ ενός μεν η συνεχής υλοτόμηση από τους κατοίκους ώστε να χρησιμοποιήσουν τα ξύλα σαν καύσιμη ύλη και αφ’ ετέρου οι βροχές των μουσώνων, που είναι πάντα βίαιες, αν όχι άφθονες, συμπλήρωσαν τη διαδικασία της διάβρωσης. Το νερό της βροχής παρέσερνε το πρώτο στρώμα του εδάφους από τις αποδασωμένες περιοχές και οι νεκρές ρίζες των δέντρων δεν μπορούσαν πια να συγκρατήσουν το νερό που απορροφιόταν από το έδαφος, με αποτέλεσμα, το έδαφος να χάνει συνεχώς την υγρασία και τις θρεπτικές ουσίες.
Καθώς λοιπόν διαβρωνόταν το έδαφος, οι ήδη σκληρές συνθήκες διαβίωσης των τοπικών κατοίκων χειροτέρευε ακόμη περισσότερο –μια διαδικασία, η οποία είναι συνηθισμένη σε πολλές περιοχές της Ινδίας. Εδώ το 16% του παγκόσμιου πληθυσμού αγωνίζεται να επιβιώσει με μόνο 2,4% της μάζας του πλανήτη. Η πίεση αυτής της έντονης χρήσης της γης έχει σαν αποτέλεσμα όλο και περισσότερα δάση και γεωργική γη να μετατρέπονται σε άγονο έδαφος. Το 2000 το Υπουργείο Εδαφικής Χρήσης της Ινδίας καταχώρησε σχεδόν 65 εκατομμύρια εκτάρια του υποτμήματος της ηπείρου –περίπου 1/5 ολόκληρης της περιοχής- ως άγονη γη. Σύμφωνα με την κυβέρνηση της Ινδίας, 174 εκατομμύρια εκτάρια –πάνω από το μισό του εδάφους της χώρας- υποφέρουν, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, από τη φθορά της γης.
Αλλά αυτή η διαδικασία αποσύνθεσης δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου νόμου της φύσης. Γι’ αυτό το λόγο η Daimler συνεργάστηκε με ειδικούς από την Ινδία και τη Γερμανία, τον Ιανουάριο του 2003, για να λανσάρουν ένα πιλοτικό σχέδιο για την καλλιέργεια και τη χρήση του φυτού jatropha. Ο σκοπός είναι να δείξουν ότι ο φαύλος κύκλος της διάβρωσης, η επιδείνωση του εδάφους και η φτώχεια μπορούν ν’ αλλάξουν. Το πενταετές σχέδιο ένωσε τους συνεταίρους, οι οποίοι δεν μπλέκονται συνήθως σε σχέδια γεωργικής ανάπτυξης.
Το Κεντρικό Ινστιτούτο Ερευνάς Άλατος και Αλιευτικών Χημικών (CSMCRI) στο Bhavnagar είναι υπεύθυνο για να επιλέξει στελέχη από jatropha, ικανά για καλλιέργεια ώστε να αναπαραχθούν δενδρύλλια, να τα τοποθετήσει σε φυτείες σε δυο διαφορετικά μέρη και να τα διαχειρισθεί κατάλληλα.
Στο παρελθόν το ινστιτούτο ερεύνησε τη χρήση διαφόρων ειδών φυτών που αντέχουν στο αλάτι, ώστε να μετατρέψουν το ακαλλιέργητο έδαφος σε μια χρήσιμη γεωργική γη. Κατά τη διαδικασία αυτή, το ινστιτούτο συνάντησε το δυνατό φυτό jatropha, το οποίο ευδοκιμεί παρά τις εξαιρετικά μέτριες απαιτήσεις του.

Αυτή η έρευνα υποστηρίχθηκε από ένα τμήμα της ομάδας Πολυλειτουργικών Φυτών-Τροφής, Τροφικών και Βιομηχανικών Προϊόντων, όπου επικεφαλής ήταν ο Καθηγητής Klaus Becker, απ’ το τμήμα των Συστημάτων Υδροκαλλιεργειών και Ζωοτροφής στο Πανεπιστήμιο του Hohenheim στη Γερμανία. Το τμήμα του Καθηγητή Becker έχει συγκεντρώσει κάποια πείρα από παρόμοια προγράμματα σε διάφορες ηπείρους, τα οποία εξερευνούν τη χρήση φυτών, που έχουν πολλαπλούς σκοπούς. Οι ερευνητές του Hohenheim εργάζονται για να βελτιώσουν την καλλιέργεια του φυτού jatropha και να υπολογίσουν θετικά αποτελέσματα του σχεδίου.
Διάφορες μονάδες εργασίας της DaimlerChrysler εμπλέκονται. Με βάση αρχικά αποτελέσματα πειραμάτων, που συλλέχθηκαν κατά την πορεία μιας περιοδείας στην Ινδία τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2004, η Daimler της Ινδίας στοχεύει να υποβάλλει το καύσιμο βιοdiesel, που προέρχεται από το έλαιο του jatropha, σ’ ένα εις βάθους έλεγχο μέσα σε μια γρήγορη δοκιμή. Στην Daimler της Στουτγάρδης, στη Γερμανία, μια ερευνητική ομάδα με επικεφαλή τον Καθηγητή Rudolf Maly, δοκιμάζει την ποιότητα του καυσίμου, που προέρχεται από το έλαιο του jatropha, για να αποδείξει την καταλληλότητά του ως προς τη χρήση του σε μοντέρνες μηχανές diesel. Η Ομάδα έχει προσαρμόσει διάφορες Mercedes- Benz C 220 CDI για χρήση σ’ αυτό το βιοdiesel, συντονίζει το πρόγραμμα και είναι υπεύθυνη για τα 2/3 του συνολικού κόστους περίπου των 600.000 ευρώ. Το 1/3 που απομένει απ’ το κόστος θα το πληρώσει η Γερμανική Κοινωνία Ανάπτυξης, ενώ η κυβέρνηση της Ινδίας καλύπτει τις προσωπικές δαπάνες του CSMCRI για το σχέδιό του στην επαρχία.
Ο Rudolf Maly είναι πολύ σαφής όσον αφορά τους λόγους που η Daimler ενεπλάκη σ’ αυτό το σχέδιο: «Η βάσιμη κινητικότητα είναι ένας απ’ τους βασικούς στόχους της Ομάδας. Η χρήση ανανεώσιμων πρώτων υλών , ως συστατικά για τα οχήματά μας, αλλά και ως καύσιμα –όπου υπάρχει τεχνολογική και οικονομική έννοια- είναι μια άλλη επιδίωξη της δουλειάς μας. Και το σχέδιο jatropha μας δίνει την ευκαιρία να δοκιμάσουμε μια πολλά υποσχόμενη πρότυπη ιδέα που θα μετατρέψει αυτές τις επιδιώξεις σε πρακτικές εφαρμογές.» Σύμφωνα με τον Maly, η Ομάδα στοχεύει στο να αποδείξει σε πελάτες και σε δημόσιες αρχές της Ινδίας ότι οι μοντέρνες μηχανές diesel παράγουν μόνο ελάχιστα περισσότερους μολυντές απ’ τις βενζινοκίνητες μηχανές, ενώ προσφέρουν αρκετά μεγαλύτερη οικονομία σε καύσιμα. Επιπλέον, το απαραίτητο καύσιμο μπορεί να παραχθεί στην Ινδία από ανανεώσιμες πηγές.


Η έρευνα για εκλεκτά φυτά


Το CSMCRI προετοιμάζεται για το σχέδιο jatropha εδώ και έξι χρόνια. Οι αγρονόμοι της Ινδίας μαζεύουν σπόρους jatropha και δείγματα απ’ όλα τα μέρη της χώρας από το 1998. το αποτέλεσμα είναι μια συλλογή φυτών που προσαρμόζονται σ’ ένα ευρύ φάσμα κλιματολογικών και τοπικών συνθηκών. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι τα φυτά παράγουν μια μεγάλη ποικιλία σοδειάς, κατατάσσοντας απ’ το μηδέν για μερικά φυτά σε ορισμένες εποχές μέχρι ατομικά φυτά, που παράγουν από ένα έως δυο κιλά σπορέλαιου ετησίως. Αυτά τα μέλη του «εκλεκτού jatropha» χρησιμοποιούνται ως υλικό για το παρόν σχέδιο.
Στο σταθμό τους στο Bhavnagar, οι ερευνητές του CSMCRI χρησιμοποιούν βλαστούς στερεωμένους σ’ αυτά τα επιλεγμένα υψηλής παραγωγής φυτά, σαν μοσχεύματα για αναπαραγωγή. Τα μοσχεύματα φυτεύονται και καλλιεργούνται σε θερμοκήπιο μέχρι να γίνουν περίπου 25 εκατοστά ψηλά. Μπορούν τότε να μεταφυτευτούν σε ανοιχτά χωράφια. Μια μικρή δόση των νεαρών φυτών έχουν καλλιεργηθεί από σπόροι. Η διαφορά μεταξύ αυτής της μεθόδου και αναπαραγωγής απ’ τα μοσχεύματα είναι ότι στην τελευταία περίπτωση τα νέα φυτά έχουν ακριβώς την ίδια δομή με τα φυτά απ’ τα οποία προέρχονται –και οι ερευνητές ελπίζουν να πετύχουν την ίδια υψηλή παραγωγή.
Οι ερευνητές έχουν παράγει περίπου 20.000 μοσχεύματα, τα οποία μεταφυτεύτηκαν μεταξύ Μαρτίου 2003 και Σεπτεμβρίου 2004 σε δυο δοκιμαστικές περιοχές ακαλλιέργητης γης, η οποία χαρακτηρίζεται από τις πολύ διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες. Οι φυτείες jatropha, γύρω απ’ την Chorvadla, καλύπτουν μια περιοχή 10 εκταρίων και οι φυτείες στην ανατολική πολιτεία του Orissa καλύπτουν 24 εκτάρια. Τα δοκιμαστικά χωράφια στο Orissa έχουν πιο υγρό κλίμα, αλλά μερικά απ’ τα επιλεγμένα τμήματα για το σχέδιο βρίσκονται σε μια περιοχή από αμμόλοφους κοντά στην πόλη Gopalpur και είναι ιδιαίτερα φτωχά σε θρεπτικές ουσίες.
Πριν χρόνια, οι ντόπιοι παράτησαν τις προσπάθειές τους για την καλλιέργεια αυτών των άγονων χωραφιών κοντά στο Mohuda (Orissa). Αλλά σήμερα οι λιγοστοί αγκαθωτοί θάμνοι που φύτρωναν εδώ, αντικαταστάθηκαν από μια κυματιστή πράσινη θάλασσα θάμνων jatropha. Παρά το ιδιαιτέρως άγονο έδαφος, τα φυτά αναπτύχθηκαν σε αντίθεση με τα αντίστοιχά τους στο ξηρό κλίμα του Gujarat. Ο Pushpito Ghosh, ο επίσημος εκπρόσωπος του CSMCRI, ο οποίος είναι υπεύθυνος για  το σχέδιο, ελπίζει ότι ο πρώτος θερισμός των καρπών θα μπορέσει σύντομα να ξεκινήσει.
 
Η καλλιέργεια των φυτών jatropha και η εξαγωγή του ελαίου απ’ τον καρπό τους θα μπορούσε να παρέξει μια νέα πηγή προστιθέμενης αξίας.

 

  • top
  • print
  • recommend
  • bookmark
  • RSS